چارو

دوربین ها را جمع می کنیم و در جلدهایشان می گذاریم . کارگرها هم سه پایه ها و شاخص‌ها را جمع می کنند و هر کسی وسیله ای به دستش می گیرد و راه می‌افتیم به سمت ماشین . از جایی که ماشین را گذاشته ایم ، تا کنار چشمه ، هفتصد هشتصد متر بیشتر راه نیست . وسایل را می گذاریم عقب لندرور .  ما چهار نفر ، نقشه بردارها ، با ماشین می رویم و کارگرها پیاده می آیند .

این کار هر روز ماست . صبح ، از روستایی که جزء بخش باخرز تایباد است و به تربت جام نزدیکتر ، می زنیم بیرون . با ماشین و پیاده . راه زیادی نیست . یکی دو کیلومتر از روستا دور می شویم . کارگرها زودتر به راه می زنند که از ما عقب نمانند . تا ظهر کار می کنیم و ظهر می آییم کنار چشمه ، برای استراحت و غذا و هر که بخواهد ، نمازش را هم همانجا می خواند .

چشمه ، در پای تپه ی بزرگی قرار دارد . یک آدم خیر دیده و شیر حلال خورده‌ای ، روی چشمه را با سنگ و سیمان پوشانده و آب چشمه را از درون کانال سرپوشیده ی سنگی ، ده ، دوازده متری جلو آورده و از آنجا با یک لوله ی پولیکای نود ، آب چشمه می آید تا جایی که شیب تپه تمام می شود و می ریزد داخل یک حوضچه ی کوچک سنگ و سیمانی با طول و عرضی کمتر از یک متر .

آب چشمه ، بعد از حوضچه ، از داخل یک جوی خاکی می رود تا درون گودالی شبیه استخر بریزد . دور استخر چند درخت سپیدار و یک درخت بید کاشته­اند . سایه­ی درخت بید ، اتراقگاه هر روزه­ ی ماست و آب خنک چشمه ، صفا دهنده­ی سر و صورت و برطرف کننده­ی تشنگی و خستگی .

-                   چای این آب واقعا مزه داره .

-                   آب سبکیه . آدم هر چقدر می­خوره سیر نمی­شه .

-                   کاش می­شد از این آب با خودمون می­بردیم مشهد .

-                   بفرما زیره ببریم به کرمان .

آرمان و یکی دو تا از کارگرها زودتر از بقیه می­رسند پای چشمه . آرمان آبی به سر و صورتش می­زند و با لیوانی که همراه برده ، آب می­خورد . من هم می­رسم . کتری را می­دهم دست رضا . رضا کتری را پر از آب می­کند و می­برد که بگذارد روی آتشی که کارگر دیگری روبراه کرده ، برای راه اندازی چای .

-                   بگیر با لیوان آب بخور دیگه .

-                   نمی دونی چه کیفی داره پوزت رو بذاری توی این حوضچه و آب بخوری .

دراز می شوم روی زمین . دستهایم را می گذارم دوطرف حوضچه و لبم را به آب حوضچه می زنم . یک دل سیر آب می خورم .

-                   گندت بزنن .

-                   آبش مثل هر روز نیست .

-                   آره انگار پره ماسه و سنگریزه شده .

کارگری که با دستهایش آب می خورد ، نگاهی به تپه می اندازد و به تكه اي از خطوط موازی محل عبور گله های گوسفند از روی تپه اشاره مي كند .

-                   گمونم گله از بالای چشمه رد شده ، خاکش ریزش کرده .

آرمان لیوان دیگری آب می­خورد و جواب می­دهد :

-                   بعید نیست .

بلند می­شوم و می­نشینم . دست­هایم را می­گیرم جلوی لوله و پر از آب می­کنم و آب را از میان دست­هایم می­خورم .

-                    اگه خاک ریزش کرده چرا رنگ آب صاف و زلاله ؟

-                   ولی آب خیلی کمتر از دیروز شده . راست می­گه . حتما یه جایی خاک ریخته داخل چشمه .

ابراهیم ، پیرمرد زبر و زرنگ و ارشد کارگرها ، تَرکه­ی بلندی از درختی جدا می­کند و می­آید کنار چشمه و ترکه را می­فرستد درون لوله .

-                   ابراهیم بابا بی خیال ، می­خوای کاری کنی که همین یه ذره آب هم بند بیاد .

-                   حوصله داشته باش جَوون .

ابراهیم چند بار ترکه را داخل لوله می­برد و بیرون می­آورد . هیچ اتفاقی نمی­افتد . به دور و برش نگاه می­کند . جعفر نگاه ابراهیم را می­خواند و می­رود  چوب بلندتری پیدا می­کند و می­آورد و می­دهد دست ابراهیم . ابراهیم ترکه را با دو تا ساقه­ی علف سبز بلندی که از کنار دستش می­چیند ، گره می­زند به چوبی که جعفر آورده و چوب و ترکه را هل می­دهد داخل لوله .

-                   چایی حاضره . بیایید چایی بخورید .

-                   بذار این معمای ژئوتکنیک رو حل کنیم بعد به حساب چای هم می­رسیم .

-                   برنج هم داره کم کم آماده می­شه . زودتر بيايين .

آقای شريفي لیوان چای­ را می­گذارد روی سنگ صافی نزدیکی زیلوی پهن شده و می­رود سمت لندرور . می­رود تا به برنجی که می­پزد سری بزند .

-                   اگه گذاشتی ببینیم قضیه­ی این آب امروز چیه ؟

ابراهیم ، چوب و ترکه را چند بار از لوله بیرون می آورد و باز هل می­دهد داخل لوله و بعد با لبخندی بر لب ، چوب را می­گذارد کنار دستش . آب با فشار از لوله بیرون می­زند و چیزهایی با خودش درون حوضچه­ی سنگ و سیمانی می­ریزد .به حوضچه نگاه می­کنیم و به همدیگر . من و آرمان با هم فریاد می­زنیم :

-                   تخم قورباغه !

یکی از کارگرها هم دستش را می گیرد جلوی دهانش و می­گوید :

-                   عه ! عه ! عه ! اینا همه­اش تخم قورباغه بود ؟

-                   چی شده ؟ چرا سر و صدا می­کنید ؟

صدای آقای شريفي است از کنار ماشین که درون آن ، برنج روی گاز پیک نیک دارد پخته می­شود .

-                   اینا که توی آب بود تخم قورباغه بود ، نه شن و ماسه !

قبل از آنکه کسی از پای چشمه بلند شود ، بلند می­شوم و می­دوم به سمت آتش و کتری آب و قوری سیاه چای .

-                   چایی . چایی .

    می­ترسم قبل از من ، آقای شريفي چایی را بریزد و خستگی بر تنمان بماند . با همه­ی سرعتی که می­توانم می­دوم . گمان می­کنم رکورد دوی صد متر را خواهم شکست . خنده­ام گرفته است و با صدای بلند هی فریاد می­زنم :  « چایی ، چایی » و به سمت چاله­ی آتش می­دوم . کنار بید و کنار استخر آب .

-                   صبر کن . وایسا .

پشت سرم را نگاه می­کنم . آرمان با فاصله­ی کمی پشت سر من دارد می­دود . پشت سر او یکی دو نفر دیگر می­آیند .

-                   صبر کن . تو نمی­خوای نخور . ما می­خواهیم چایی بخوریم . نریزی دور چایی رو !

  می­ایستم . سر جایم میخکوب می­شوم . صدای خنده­ی همه در میان کوه و تپه می­پیچد . می­رویم کنار آتش و همه ، در کنار هم ، یک دل سیر چایی می­خوریم .

 اسم این کار را چه می­توان گذاشت ، جز یک تنوع دلپذیر در اوج کار و خستگی ؟ باید در کارگاه بود و دور از همه­ی دلبستگی­ها ، تا فهمید که از چه چیزهای کوچکی می­توان لذت برد .

-----------------------------------------------------

پ . ن . 1 - می خواستم این پست را به یاد بزرگمرد تمام خاطراتم بنویسم . اما برای آنکه چارو همچنان در فضای کار و کارگاه باشد ، آنرا در چهارشنبه ی سومین فصل مبهم می نویسم . 

پ . ن . 2 - این پست تقدیم به آنها که شریک آن روزها و آن آب بودند : آرمان سلجوقیان - همکلاسی آن روزها -  ، علی شهرکی - رییس آن روزها - ، ابراهیم - پیرمرد دوست داشتنی روستا و حکایت هایش - و ... دیگران !

پ . ن 3 - این روایت با همین نام ، روایتی است از کتاب « خاطرات یک آدم بیست و پنج درصدی » .